Español
Dende o xoves día 26 ata o domingo día 29 do presente mes de xuño celebrouse na cidade castelán-leonesa de ARANDA DE DUERO (Burgos), o XI Encontro Internacional de Xogos e Deportes Tradicionais Ribera del Duero-25 e o Congreso Mundial, eventos organizados pola arandina “Asociación La Tanguilla”, cuxo título levaba por nome “Juego Tradicional y Patrimonio”.
Como cada ano, o encontro dividiuse en dous bloques, un adicado á parte congresual e académica con diversos relatorios e outra ás actividades prácticas dos xogos máis representativos dos países invitados e participantes. Este ano foron 14 países os participantes: Francia, Portugal, Polonia, Italia, Brasil, México, Guinea Ecuatorial, Marrocos, Gabón, Arxentina, India, Colombia, Paraguai e España. As sesións teóricas celebráronse no Auditorio da Casa de la Cultura e as sesións prácticas na Playa Mayor, nas magníficas instalacións INACUA e o seu Polideportivo Michelin.
Non faltaron presentacións de libros como: “Juegos antiguos y contemporáneos en América del Sur”, “Arrímate al caliche”, “Los bolos cartagineses entran en el aula”, “Un cuento de Navidad”, “Els joguets en cerámica” e “Juegos para casa y espacios reducidos: Juegos tradicionales gallegos para tiempos de recogida”; unha “Exposición colectiva de cerámica sobre juegos y juguetes tradicionales”, unha “Exhibición de Balero” e outra de “Yoyó”.
En canto á parte práctica desenvolvéronse xogos de precisión, taboleiro, enxeño, forza, habilidade, etc.… máis de 100 xogos dos tódolos países citados con anterioridade. Moi interesantes foron os Talleres de “Olería (xogos de taboleiro)”, “Confección de pelotas de man de pel”, “Fabricación de cometas”, “Papiroflexia ou origami”, “Xoguetes de cana”, “Xuncos”, “Carros de bidueiro”, “Madeira”, “Tuguetes tradicionais da natureza” e unha sobre “buxainas”. Finalmente levou a cabo o III Concurso escolar de “O xogo da Oca”, para nenos entre os 3 e 12 anos de idade, que consistía na decoración do devandito xogo de taboleiro.
Antes de iniciar cos relatorios, a lección inaugural do Congreso Mundial, correu a cargo de Delfín Ortega Sánchez vicerreitor de Relacións Institucionais, Cultura e Proxección Social da Universidade de Burgos (UBU), que expuxo unha brillante conferencia sobre as “Percepcións do profesorado de Educación Secundaria sobre os xogos tradicionais como manifestación do Patrimonio Cultural Inmaterial: Un estudo comparativo entre México e España”.
A continuación, presentáronse máis de 20 ponenciaso comunicacións, que detallamos a continuación: “Patrimonio lúdico material en la Ribera del Duero”, “Juegos tradicionales, recreación y su relevancia en la educación y el turismo en la India”, “Songo: un juego de estrategia y aprendizajes interculturales en Gabón”, “Akong; un juego con múltiples dimensiones sociales en Guinea Ecuatorial”, “Juegos tradicionales en la India: género e identidad”, “Proceso de identificación y valoración del patrimonio deportivo tradicional en Marruecos: la Fantasía Tradicional y la carrera de camellos”, “El juego del Beto: desafíos y tradiciones al estilo de Guarda-Portugal”, “Una mirada al juego a través de la literatura, el ejemplo de Artur Bladé Desumvila”, “Experiencia de juegos en la calle en Caldas-Colombia”, ”A pesar de todo, jugamos”, “Aintzinako Jolasak: 17 años de transformación educativa, cultural y emocional a través del juego tradicional en la Ikastola Alkartu”, “El juego Precolombino Mangan Ñembosarái, Patrimonio Cultural de la Nación Guaraní- Paraguay”, “El juego de la pichca en el ambiente social andino”, “La morra del Mediterráneo a Patrimonio de la UNESCO. Un camino de futuro”, “Las castañuelas, herencia patrimonial: Más contento que unas castañuelas”, “El juego tradicional, patrimonio a recuperar y fomentar su juego”, “Pasado, presente y futuro del juego de pelota”, “Traditional Sport: un proyecto de recuperación del patrimnio en Polonia”, “Los acertijos en el juego del Dahdi en la India”, y “El juego del volante de maíz del pueblo Gavao en la Amazonía-Brasil”..
As cidades e xogos representados de España no Festival procedían das comunidades de Murcia (Cartaxena), Aragón (Huesca, Zaragoza e Teruel), Madrid, de Cataluña (Barcelona, Lleida e Tarragona), Asturias (Xixón), Galicia (A Coruña, Santiago de Compostela, Tui e Lourenzá), Castela e León (Aranda de Duero e Segovia). Por parte de Portugal procedían de Estarreja, Valongo e Garda, da India (Madrás, Bombai e Nova Deli), de Polonia (Varsovia), Francia (Lusac Saint Emilion), Gabón (Libreville), de Brasil (Pará), de Guinea Ecuatorial (Malabo), de Arxentina (Neuquén), de Marrocos (Rabat), de Paraguai (Asunción) e de Colombia (Caldas).
Como ano anterior a delegación máis numerosa foi a de Portugal e despois a de Cataluña. A nosa delegación galega contou con 8 persoas (menos que os anos anteriores), que propuxeron a todos os congresistas e público en xeral, os nosos xogos e deportes tradicionais, os estudos e investigacións e os museos galegos da devandita tipoloxía lúdica. Galicia estaba representada pola Asociación de Xogadores de Chave de Santiago de Compostela-A Coruña (Kiko, Chema, Alfredo e Juan), o Museo Recuncho dás Argalladas de Lourenzá-Lugo (Manolo e Pepe) e a Fundación RPyV e o Museo Etnolúdico de Galicia (MELGA) (Ricardo e Lola) de Ponteceso-A Coruña.
As novidades deste ano foron espectáculos de gran nivel presentados, trouxéronnolos os amigos de “Aquitaine Sport pour tous” de Bordeus (Francia) que nos deleitaron coas súas carreiras de barrís; a exhibición da Escola de pelota da Asociación Amigos dos Trinquetes de Teruel; a exhibición de buxainas mexicanas co campión do mundo, a exhibición da campioa de Cataluña de ioió e finalmente un espectáculo de “Cometas no aire”.
Outra das novidades destacadas deste ano foi que, o día anterior antes de iniciarse o XI Encontro, como “aperitivo” das xornadas, realizouse unha mesa redonda na Televisión Arandina, da man da xornalista e moderadora Beatriz Sanz, cuxo título era: “Los museos de juegos tradicionales, guardianes del Patrimonio Lúdico de la Humanidad”. Participaron na intensa sesión matinal a directora Stela Maris Ferrarese do Museo Étnico de Neuquén (Arxentina), o coleccionista-director Eustaquio Castelán Zapater do Museo do Xoguete de Albarracín (Teruel), o profesor-director Carlos da Vila Porras do Museo De Xogos Tradicionais de Aranda de Duero (Burgos) e o noso director-fundador Ricardo Pérez e Verdes do Museo Etnolúdico de Galicia (Ponteceso). Un gran debate sobre o presente e futuro dos museos no mundo na cultura universal.
Como broche final do Encontro Internacional, o amigo Carlos da Vila “alma pater” organizador do congreso, fixo entrega na festa final do XI Encontro, a Eustaquio (TAKI) Castelán Zapater (Director do Museo do Xoguete de Albarracín) dunha placa de cerámica como “Membro Socio de Honra” da Asociación da Tanguilla. O seu gran traballo, durante moitos anos en prol da recuperación dos xoguetes do mundo, sobre todo os de España, por ser un gran embaixador, bo conversador e sen dúbida, unha “enciclopedia vivente” e moitos cousas máis, foi sen dúbida o gran merecedor desta alta distinción, tan cobizada por todos os amantes do mundo dos xogos e deportes tradicionais. Parabén TAKI! Estamos moi orgullosos de terche entre nós como un modelo para seguir e por ternos como o teu amigo! Felicitacións!
Tamén foi merecedora da devandita distinción de “Membro Socio de Honra”, a ilustradora Ángela Gavilán Arribas, que durante 20 anos soubo plasmar de maneira auténtica os gravados e debuxos da totalidade das publicacións da Asociación da Tanguilla. Un recoñecemento necesario para esta gran artista arandina. !Felicidades!
O final de festa celebrouse nunha carpa situada entre os viñedos e xardíns do Hotel Spa Tudanca, facendo entrega a todos os participante de mans de Carlos da Villa, dunha placa de cerámica como recordo do magno evento lúdico. Foron máis de 200 participantes nas xornadas, de 14 países e máis de 30 asociacións, federacións, museos e fundacións.
E como non podía faltar, a delegación galega (en especial os Amigos da Chave de Santiago), con coroza e esconxuro, ofreceu a todos os congresistas, unha impresionante QUEIMADA. Non cabe dúbida que o ambiente e alegría rendeu entre todos os asistentes. Como se pode supoñer, algúns deles era a súa primeira vez en observar as labaradas do bagazo queimado e o degustar un manxar tan exquisito como o presentado.
Éxito total, con ganas de que se presente o XII Encontro, no próximo ano de 2026 ¡
Un gran acontecemento que ninguén se debe perder!
Leave A Comment